Monter d'un niveau www.bruxel.org/ransfiesta
Monter d'un niveau www.bruxel.org
update: 18-01-2005 |  contact
1250 >> 2004
Un peu d'histoire de la rue Ransfort, La Zinneke, la Senne, le canal...
Een stukje geschiedenis van de Ransfortstraat, het Zinneke, de Zenne, het kanaal...

Bruxel & Molenbeek in 1350 | Bruxel & Molenbeek in 1550 | Bruxel & Molenbeek in 1567 | Bruxel & Molenbeek in 1665
Bruxel & Molenbeek in 1695 |
Bruxel & Molenbeek in 1711  | Bruxel & Molenbeek in 1816 | Bruxel & Molenbeek in 1835

Bruxel in 1350
bruxel1357
M = the historical center [church] of Molenbeek | V = de Vlaamse Poort / Porte de Flandre | N = La Petite Ecluse [Porte de Ninove] / Het Kleine Spui [Ninoofse Poort] | A = Anderlechtse Poort / Porte d'Anderlecht | Gs = Het Grote Spui / la Grande Ecluse
Dès 1434, la Senne est canalisée pour la navigation. La «Porte de Ninove» n'existe pas comme telle - une ouverture dans l'enceinte qui donne accès à une route - jusqu'au 19ème siècle, quand la Chaussée de Ninove sera crée. Au contraire, jusqu'à ce moment, c'est la Zenne et notamment «La Senne de Ransfort» qui entre dans la ville par un «trou» dans l'enceinte: «la Petite Ecluse» - het «Kleine Spui». Cet endroit se situe actuellement [novembre 2004] à la place de la sous-station de la centrale électrique, utilisée comme local de l'institut des Arts et Métiers, au boulevard de l'Abattoir. L'autre branche de la Zenne entrait dans la ville par «la Grande Ecluse» - het «Grote Spui». Encore à retrouver sous ce nom [restaurant dans le bâtiment historique] au boulevard Poincaré.
***
In 1434 geeft Philippe de Goede toelating tot het kanaliseren van de Zenne. Snel zal blijken dat de Zenne toch onbevaarbaar wordt - door dichtslibbing, gevolg van ontbossing en erosie. Vanaf 1477 decreteert Maria van Boergondië het graven van het kanaal naar Willebroek dat Brussel met de Rupel verbindt. Het wordt ingehuldigd in 1561.
De «Ninoofse Poort» zal als dusdanig - een opening in de vestingmuur die toegang geeft naar een weg - tot 1816 niet bestaan. Pas dan wordt de Ninoofse steenweg aangelegd. Tot op dat ogenblik is het alleen de Zenne en met name de «RansfortZenne» die daar via een opening in de stadsmuur Brussel binnen vloeit: het «Kleine Spui» [la «Petite Ecluse»]. Vandaag [november 2004] is deze plek het oude onderstation van de electriciteitscentrale dat nu gebruikt wordt als een lokaal van het Institut des Arts et Métiers, op de Slachthuislaan. De andere Zenne-arm kwam de stad binnen via het «Grote Spui» [la «Grande Ecluse» - nu nog onder deze naam te vinden als een restaurant in het historische gebouw, op de Poincarélaan.




bruxel1550_deta
Bruxel & Molenbeek in 1550
bruxel1550_detb

V = de Vlaamse Poort / Porte de Flandre | N = Le Petite Ecluse [Porte de Ninove] / Het Kleine Spui [Ninoofse Poort] | A = Anderlechtse Poort / Porte d'Anderlecht | R = la ferme «Ransfort»hoeve
De oudste kaart van Brussel, getekend door Jacob van Deventer, gepubliceerd rond 1550. Het kanaal naar Willebroek is reeds getekend, maar nog niet uitgevoerd. De Molenbeek is nog duidelijk te herkennen - vanuit de «Zwarte Vijvers», via de oude dorpskern van Sint-Jans-Molenbeek, naar een soort vijver, vlak buiten de zogenaamde «Papenvest» [een tussenvesting, tussen de eerste en de tweede stadsvesting, ter verdediging van het Begijnhof en enkele kloosters], tot in de Zenne. De Ransforthoeve, gelegen aan de bocht van de Zenne-arm [de «Ransfort Zenne»] en de Ransfortstraat zijn duidelijk aanwezig en zal dit blijven tot de aanleg van het kanaal naar Charleroi in de jaren 1820.
***
La plus veille carte de Bruxelles, dessinée par Jacob van Deventer, publiée vers 1550. Le canal de Willebroek est déjà indiqué mais n'existe pas encore. Le «Molenbeek» [«ruisseau du Moulin»] est bien reconnaisable: partant des «Etangs Noirs», via le vieux centre de la paroisse de Molenbeek-Saintt-Jean, vers une sorte d'étang à l'extérieur du «Papenvest» [«le rempart des moines»], un rempart intermédiaire, construit pour protéger le Béguinage et quelques monastères, jusqu'à la Senne. La ferme de Ransfort, située à la coude de la Senne [la «Senne de Ransfort»] et la rue Ransfort sont bien visibles. La ferme de Ransfort et y restera jusque les années 1820, quand on creusera le canal vers Charleroi.



bruxel1567_deta
Bruxel & Molenbeek in 1567
bruxel1567_detb
cW = le canal vers / kanaal naar Willebroek | V = de Vlaamse Poort / Porte de Flandre | N = [Porte de Ninove / Ninoofse Poort] Kleine Spui / Petite Ecluse | A = Anderlechtse Poort / Porte d'Anderlecht | R = Ferme Ransfort-hoeve
Le 10 octobre 1561, on inaugura le canal vers Willebroek en grande pompe. Pour maîtriser l'eau de la Senne et du nouveau canal, on a creusé plusieurs «coupures» ou «leien» ou «zinnekes» [«petite senne» ou «sennette»]. La plus importante c'est «la coupure de Saint-Jean» ou «La Zinneke de Saint-Jean» ou la «Sint-Janslei» qui relie les deux branches de la Senne et continue vers la Senne sortante, à l'extérieur des remparts. Elle coule parrallèllement aux remparts. Cette Zinneke sera la dernière à disparaître, à Molenbeek, dans les années 1940 ou 1950. Remarquable: l'eau de la Senne et des Zinnekes est dès le début bien séparé de l'eau des remparts et de l'eau du canal. A la «Petite Ecluse» [het Kleine Spui - à la «Porte de Ninove»], la Senne coule en aquaduc au-dessus de l'eau du rempart pour entrer dans la ville.
***
Op 10 oktober 1561 wordt het kanaal naar Willebroek met heel grote feesten ingehuldigd. Om het grillige waterniveau van de Zenne beter te kunnen beheersen - in functie van het nieuwe kanaal - worden heel verbindingskanaaltjes of «grachten» of «leien» of «coupures» gegeraven. Het worden de «zinnekes»: de bastaardzennes. De belangrijkste is het «Sint-Jans Zinneke» of «Sint-Janslei» of «Coupure de Saint-Jean» die de twee armen van de Zenne, buiten en parrallel aan de vesting, verbindt en verder stroomt tot aan de Zenne. Merkwaardig: het water van de Zenne en de verschillende Zinnekes, wordt vanaf het begin gescheiden gehouden van het water van de vestingen en van het kanaal. Zo loopt de RansfortZenne via de Kleine Spui [dus aan de Ninoofse Poort] de stad binnen via een aquaduct boven het water van de stadswal.



bruxel1665_det
Bruxel & Molenbeek in 1665
M = the historical center [church] of Molenbeek | V = de Vlaamse Poort / Porte de Flandre | ks = Kleine Spui / Petite Ecluse [Porte de Ninove / Ninoofse Poort] | A = Anderlechtse Poort / Porte d'Anderlecht | Gs = Grote Spui / la Grande Ecluse | R = la ferme Ransforthoeve



bruxel1695
Bruxel & Molenbeek in 1695
V = de Vlaamse Poort / Porte de Flandre | N = Kleine Spui / Petite Ecluse [Porte de Ninove / Ninoofse Poort] | A = Anderlechtse Poort / Porte d'Anderlecht | S = Grote Spui / la Grande Ecluse | R = la ferme Ransforthoeve
Le 13 août 1695, le maréchal Villeroy, commandant 70.000 hommes du Roi-Soleil [Louis XIV de France], mit ses pièces en batterie. Son QG c'est la ferme de Ransfort à Molenbeek St-Jean. Pendant 45 heures, 3.000 bombes et 1.200 boulets rouges détruisirent 3.820 maisons, 16 églises et couvents, 460 habitations furent gravement endommagées.
***
Op 13 augustus 1695 stelt maarschalk Villeroy zijn batterijen op vanuit zijn hoofdkwartier, de Ransforthoeve in Sint-Jans Molenbeek. Hij voert het bevel over 70.000 soldaten van de Zonnekoning [Louis XIV van Frankrijk]. Gedurende 45 uren vernietigen 3.000 bommen en 1.200 rode ballen in totaal 3.820 huizen, 16 kerken en kloosters en worden 460 woningen ernstig beschadigd.



bruxel1711
Bruxel & Molenbeek in 1711
V = de Vlaamse Poort / Porte de Flandre | N = Kleine Spui / Petite Ecluse [Porte de Ninove / Ninoofse Poort ] A = Anderlechtse Poort / Porte d'Anderlecht |  R = la ferme Ransforthoeve
La coupure de la Senne, à Molenbeek, est nommée ici: «Sint Jans Sinneken» [La Sennette de Saint-Jean] | De verbindingslei van de Zenne in Molenbeek is hier aangeduid als «Sint Jans Sinneken».



bruxel1816
Bruxel & Molenbeek in 1816
V = de Vlaamse Poort / Porte de Flandre | N = Porte de Ninove / Ninoofse Poort | ks = KLeine Spui / Petite Ecluse |  A = Anderlechtse Poort / Porte d'Anderlecht | Gs = Grote Spui / la Grande Ecluse | R = la ferme Ransforthoeve
En 1795, les Pays-Bas étaient annexés à la jeune République française. 1804 «La Porte de Ninove» est née!
La
rue de Ninove fut tracée en l'an XIII (1804). En 1827, on l'appela rue des Fabriques, en raison des nombreux ateliers qui s'y étaient établis. Par ordonnance du 19 mai 1810, Napoléon, l'empereur français ordonnait la démolition de la seconde enceinte. Les remparts furent remplacés par des barrières d'octroi (avec les pavillons des portes de Ninove et d'Anderlecht), pour laisser la place aux grands boulevards (actuelle petite ceinture) et promenades.

Les rue (actuelles) Fin, Brunfaut, St.Martin, de la Colonne, sont bien visibles.
***
In 1795 worden de Zuidelijke Nederlanden ingelijfd bij de jonge Franse Republiek.
In 1804 ontstaat de «Ninoofse Poort». De Ninovestraat wordt getrokken in het jaar XIII (1804) en mondt uit aan de stadswal in wat al snel «de Ninoofse Poort» zal worden genoemd. In 1827 wordt die straat echter omgedoopt naar «Fabriekstraat». Bij besluit van 19 mei 1810 besluit de Franse keizer Napoleon dat de tweede vestingmuur moet afgebroken worden. De wallen worden vervangen door stevige tolhekkens - waar dus hier en daar opnieuw «poorten» in gemaakt worden aan de tolhuisjes of -paviljoenen. Zoals de paren die er nog staan aan de Ninoofse en de Anderlechtse Poorten.

De (huidige) Brunfaut-, Einde-, St.Martin- en Kolomstraten zijn hier duidelijk zichtbaar.



bruxel1835b
Bruxel & Molenbeek in 1835
bruxel1835b_det

M = the historical center [church] of Molenbeek | V = de Vlaamse Poort / Porte de Flandre | 
A
= Anderlechtse Poort / Porte d'Anderlecht | N = Porte de Ninove / Ninoofse Poort | R = plaats van de vroegere Ransfort-hoeve / là où se trouvait la ferme de Ransfort

Le canal vers Charleroi est inauguré en 1832. La Ferme de Ransfort a disparu!
La chaussée de Gand ou de Flandre est à ce moment: «la chaussée d'Ostende» et la chaussée d'Anderlecht ou Mons est: «la Chaussée de Paris”! Presque toutes les rues actuelles du quartier Brunfaut sont présentes: la rue de la Colonne manque encore.
En 1835, le premier train sur le continent, roule entre Malines et Bruxelles. Après une gare au nord, très vite, en 1842, on construit une deuxième gare au sud: la gare de Bogaerden [où est la Place Rouppe, actuellement]. Bruxelles devient la première ville à deux gares! Très vite, on construit une jonction entre les deux gares. Celle-ci suit les boulevards sur la veille enceinte, à l'ouest - comme on peut voir sur ces cartes. Ce chemin de fer, à côté du canal, sera un des facteurs du développement explosif de Molenbeek à cette époque.

***
Het kanaal naar Charleroi werd ingehuldigd in 1832. De Ransforthoeve is verdwenen.
De Gentse of Vlaamse steenweg is op dat moment: «chaussée d'Ostende» en de Anderlechtse of Bergense steenweg: «chaussée de Paris». Bijna alle huidige straten van de Ransfortbuurt zijn aanwezig. Alleen de Kolomstraat ontbreekt.
In 1835 rijdt de eerste trein op een ijzeren spoorweg op het vasteland, tussen Brussel en Mechelen. Na een station in het noorden, volgt vanaf 1842 al een tweede station in Brussel, in het zuiden [het Bogaardenstation op de huidige Rouppeplein]. Daarmee is Brussel de allereerste stad met twee stations. Snel wordt ook een verbinding aangelegd tussen beide stations! Die loopt via de boulevards op de oude vestingen zoals we op deze kaarten kunnen zien. Gelegen naast het kanaal in het westen, is deze spoorweg een belangrijke factor in de snelle ontwikkeling van Molenbeek in die periode.