« www.bruxel.org  | « www.bruxel.org/porteninpoort
06/09/2012
Artikel in De Vijfhoek, het maandblad van het Gemeenschapscentrum De Markten, Brussel-Stad.
September 2012. Thema: het kanaal


Groen plekje (0,3 hectare) in de Brunfautbuurt aan het kanaal.
Uiterst zeldzaam in de centrumbuurten.
Toch ligt het ook in het vizier als bebouwbare reserve.

Foto: Lieven SOETE

Het wordt spannend in de kanaalbuurten

Wij wonen bijna dertig jaar in ‘de Kanaalzone’ – 18 jaar op rechteroever in de Anneessensbuurt en 10 jaar op linkeroever in de Ransfortbuurt in Molenbeek. De twee buurten hebben veel gemeen al ligt er een stadsautoweg en een kanaal tussen beide. Veel armoede. Schrijnend is dat daar globaal geen verbetering in komt, integendeel. Soms zien we een familie de buurt verlaten als ze er in slaagde de kringloop te doorbreken van slechte woning, vechtscheiding en alleenstaande moeder, ongezond bestaan, onvoldoende schoolprestaties en dus geen of onfatsoenlijk werk. De grootste verspilling in de oude vallei van de Zenne blijft helaas de verspilling van menselijke energie door de torenhoge werkloosheid.

Er is nog zoveel te doen, maar weinig verantwoordelijken weten hoe dit menselijk potentieel te benutten. Het vertrouwen in de mensen zien we wegkwijnen achter hekkens, ijzeren poorten tot zelfs prikkeldraad die steeds vaker opduiken. De bezweringsformule luidt: "de sociale mix vergroten!" in de verwachting dit eenzijdig te bereiken via import van ‘hogere’ sociale spelers - die meteen ook meer geld in de gemeentekas brengen. Soms helpt dit omdat er meer diversiteit in netwerken ontstaat waarlangs hier en daar een enkeling kan ontsnappen uit de grofste ellende. Het confronteert de armoe-oogsters wel nog directer met het bestaan van een andere wereld waar zij waarschijnlijk nooit deel van zullen uitmaken. Frustraties worden groter in de kanaalbuurten.

Spanning stijgt ook omdat we echt met teveel zijn rond het kanaal – tussen Sainctelette en de Ninoofsepoort. Als heel Brussel dezelfde bevolkingsdichtheid zou hebben als deze buurten, dan waren we met meer dan 3 miljoen. Het ontbreekt er steeds nadrukkelijker aan het meest elementaire voor de mens: (frisse) lucht en plaats om te bewegen. Temeer omdat de ‘demografische boom’ die nu als argument voor allerlei bouwprojecten rond het kanaal wordt gebruikt, zich vooral laat voelen in onze buurten. In de 10 jaar dat we in Molenbeek wonen hebben we de bevolking met meer dan 25 procent zien en voelen stijgen en de open en openbare ruimte alleen maar zien verminderen! Ook in Brussel-Stad blijkt het een erepunt om zoveel mogelijk beschikbare open ruimte vakkundig vol te bouwen of vol auto's te zetten.

Niet eerlijk verdeeld
We zeggen het niet graag maar het moet toch eens: het is ongezond leven in de centrumbuurten rond het kanaal. Brussel is globaal een heel groene stad maar natuur en groen zijn er duidelijk een vorm van luxe. In onze kanaalbuurten hebben we een halve vierkante meter groen per inwoner ter beschikking. In het hele gewest is dat gemiddeld 75 tot 150 vierkante meter. Wij vinden geen groene wandelroute om eens wat frisse lucht te happen. Voor een echt park – minstens 4 à 5 hectare – moeten we de bus nemen. Als er ozon-, smog- of fijnstof-alarm is, zijn we van de partij en zonder ontsnappingspistes. Gezond wonen is anders. Misschien nog erger: ‘natuur’ wordt voor veel schoolkinderen een exotisch fenomeen, voorbehouden voor de bosklassen. Er is intussen voldoende onderzoek dat aantoont hoe nefast dit is, ook voor de sociale gezondheid van een buurt. Waarom blijft het daarover zo stil in Brussel?

In de kanaalbuurten is het echt niet uitsluitend kommer en kwel want die wordt op de eerste plaats veroorzaakt door overheden en verantwoordelijken die onbekwaam zijn om verder te denken dan hun verkiezingstermijn, hun snelste trein terug naar huis of gewoon hun bankrekening. We zijn met zeer velen en met een heel grote variëteit in kennis, kunde, mogelijkheden en verwachtingen. Voor wie kan luisteren bieden zich veel kansen om nagenoeg de hele wereld te ontmoeten en samen iets te doen. Al is het dromen.

Mieke Van den bussche & Lieven Soete
Molenbeek [1080 BRXL]